II edycja festiwalu Pryzmat (9-11.11.2007) odbywająca się w warszawskim kinie Luna, okazała się sporym sukcesem. Widoczny w porównaniu z zeszłym rokiem postęp sprawia, że wszyscy zainteresowani kinem LGBT mogą z optymizmem patrzeć w przyszłość. Przede wszystkim dopisała publiczność, kilka seansów odbyło się niemal przy pełnej widowni, a nawet wczesne projekcje zbierały dobre kilkadziesiąt osób. Jeszcze rok, dwa i będzie trzeba ustawiać się w kolejce po karnety w przedsprzedaży.

Rozrost repertuarowy festiwalu robił wrażenie: ponad 50 filmów (w zeszłym roku - 9), pokazy jednocześnie w dwóch salach warszawskiego kina Luna zaczynały się o 14.00 i trwały prawie do północy. Nie sposób było zobaczyć wszystkiego.

O zwyżce rangi festiwalu świadczył już sam początek: pierwsze "dobry wieczór" powiedział widzom Jacek Poniedziałek, a w hallu w miłej atmosferze serwowano wino. Inauguracyjny piątkowy wieczór zaczął się od pokazu francuskiego dokumentu "Poza nienawiścią" (reż. O. Meyrou) o rodzicach, których syn został bestialsko zamordowany z powodu homoseksualnej orientacji oraz szwajcarskiej fabuły "Testament Hildy" (reż C. Vorster). Ten utrzymany w dość letnim klimacie film opowiada historię Rexa i Steffa. Spada na nich obowiązek wypełnienia ostatniej woli Martina, z którym obaj - na różnych etapach życia - byli związani.

Jednym z najciekawszych filmów festiwalu okazała się amerykańska komedia "Stowarzyszenie małych cycków" (reż. J. Babbit) - historia Anny, nastolatki, która po rozstaniu z dziewczyna przypadkiem trafia do grona feministek walczących z uprzedmiotowieniem kobiet często radykalnymi metodami. Grupa nazywała się "C(I)A", ale w polskim tłumaczeniu użyto określenia "CBA", co powodowało dodatkowe salwy śmiechu na sali. Był to frekwencyjny rekord przeglądu i nic dziwnego skoro w jednym filmie obok przedniego humoru i antydyskryminującego przekazu udało się zawrzeć jeszcze historię miłości głównej bohaterki do jednej z działaczek. Tylko dlaczego tak sympatyczny film nie wchodzi na ekrany polskich kin w zwyczajnej dystrybucji?

Innym wydarzeniem Pryzmatu był "Wild Side" (reż. S. Lifshitz) - rozgrywająca się na francuskiej prowincji ponuro piękna historia niezwykłego trójkąta miłosnego, w skład którego wchodzi dwóch gejów oraz transseksualna kobieta. W zgodnej opinii widzów i jury był to najlepszy film festiwalu.

Prócz perełek i rarytasów były zgrzyty: porcja krótkometrażówek pod zbiorczym tytułem "Genderowy eksperyment" okazała się eksperymentalna aż za bardzo. Jedynie pokazany w tym bloku "Rosario Miranda" (reż. D. Saute) - choć raził tanim sentymentalizmem - mógł zaciekawić ciekawym bohaterem - transseksualnym biologicznym mężczyzną, który nie zamierza zmieniać płci. Żyje jak kobieta (w małej wiosce na Wyspach Kanaryjskich), czuje się kobietą - a więc jest kobietą.

Wśród innych krótkich metraży wyróżniło się 6-minutowe "Oskarżenie" (reż. J. Quintanilla) z aktorką Almodovara - Loles Leon ("Zwiąż mnie!"). Brawurowy dialog, brawurowa gra aktorska i zaskakująca puenta. Na uwagę zasługuje także "Eskorter" (reż. D. Reitz) o początkującym filmowcu, który decyduje się na seks za pieniądze z facetem, który niegdyś był gwiazdką popularnego serialu.

Z fabuł warto odnotować jeszcze film "Całkiem nowa rzecz" (reż. A. Buchbinder) - pokazywany wcześniej w ramach krakowskiego festiwalu Kultura dla Tolerancji. Emmerson, chłopak wychowany przez pozbawionych uprzedzeń rodziców, zakochuje się w swym nauczycielu - geju przyzwyczajonym do realizowania swych potrzeb seksualnych w publicznej toalecie...

Kto szukał na Pryzmacie tzw. czystej rozrywki, znalazł ją na seansie zabawnej komedii niemieckiej (to jednak nie oksymoron) "Faceci z jajami" (reż. S. Horman). Tak, grała na stereotypach, ale pal sześć - można było naprawdę się uśmiać. Wzruszenie wywoływał za to nagrodzony przez jury "Queerowy pomiot" (reż. A. Boluda), w którym dzieci homoseksualnych rodziców opowiadają o swych rodzinach. Trochę żałuję, że w czasie tego seansu siedziałem na sali obok i oglądałem blok "Zakochanych chłopaków" (zakochanych, ale i nudnawych).

Festiwal zakończył się bardzo mocnym uderzeniem w postaci dokumentalnego obrazu "Mężczyzna we mnie" (reż L. Woodward) o seksualności transseksualistów. Ze słowem "transseksualny" często kojarzą się takie tematy jak zmiana płci czy koszmar życia w nieswoim ciele. W "Mężczyźnie we mnie" nie ma nic z tych rzeczy. Mamy za to scenę, w której dominująca kobieta pociąga łańcuszkiem, na którego końcach są szpilki wetknięte w wargi sromowe jej faceta (tak, tak...). Transseksualiści nie gęsi i swe życie seksualne mają - i to jakie! Wrażenie robi też opowieść chłopaka (który kiedyś był dziewczyną) o korzyściach z nieposiadania "naturalnego" penisa (oraz posiadania wielu sztucznych).

Nie mam wątpliwości, że takie imprezy są potrzebne szczególnie w Polsce, gdzie większość produkcji o tematyce LGBT zwyczajnie nie dociera, festiwale gejowsko-lesbijskie to właściwie jeden z niewielu momentów, by się z nimi zapoznać. Pryzmat zapewne dalej będzie się rozwijał, na przyszłość sugerowałbym organizatorom jedynie troszkę ostrzejszą selekcję filmów (zwłaszcza "eksperymentalnych" krótkich metraży) oraz takie ułożenie programu tego trzydniowego, a więc krótkiego festiwalu, by maratończycy mogli po zakończeniu odetchnąć słowami: "widziałe(a)m wszystko!".